هنوز جعبه سیاه تسخیر سفارت آمریکا روایت نشده است

به گزارش کادو دونی، دبیر کتاب کادیلاک چپی، ضمن اشاره به تشکیل مجموعه داستانی با مبحث تسخیر سفارت آمریکا اظهار داشت: زمانیکه نگارش این مجموعه را آغاز کردیم، اثر داستانی خلاقانه و قابل توجهی وجود نداشت.

محمدقائم خانی، مدیر مجموعه داستانهای کتاب «کادیلاک چپی» درباره ی ایده تشکیل مجموعه داستانی و انتخاب مبحث تسخیر سفارت آمریکا در گفتگو با گزارشگر مهر اظهار داشت: ما قبل از این هم تجربه انتشار مجموعه های داستانی گروهی را داشتیم. در موضوعات مختلفی که احساس می کردیم کمتر درباره ی آنها نوشته شده است، برخی از نویسندگان را دعوت می کردیم تا داستان هایی بنویسند و در قالب یک مجموعه منتشر نماییم. تعدادی از این مجموعه ها بازتاب زیادی داشتند و حتی سرآغاز فعالیتهای دیگری در آن حوزه شدند.
وی اضافه کرد: در این پروژه هم حدودا با همین رویکرد پیش رفتیم. با برخی از دوستان و نویسندگان به محل سفارت سابق آمریکا رفتیم و از موزه استکبارستیزی بازدید کردیم. بعد از آشنایی با فضای آنجا، از نویسندگان خواستیم درباره ی داستان تسخیر سفارت داستان بنویسند. زمانی که این کار را آغاز کردیم، اثر داستانی خلاقانه ای درباره ی این واقعه وجود نداشت و شاید به جز یکی دو نمونه، کار قابل توجهی دراین خصوص منتشر نشده بود. به این علت احساس کردیم موضوعی مغفول مانده است که باید در مرکز توجه نویسندگان قرار بگیرد.

نویسندگان در انتخاب سوژه و زاویه روایت آزاد بودند

مدیر مجموعه داستانهای کتاب «کادیلاک چپی» درباره ی این که آیا برای داستان ها مبحث یا زاویه دید مشخصی درنظر گرفته شده بود، بیان نمود: ما مبحث خاصی را به نویسندگان تحمیل نکردیم. تنها زمینه آشنایی آنها با فضای سفارت سابق آمریکا را فراهم کردیم و بعد از بازدید، انتخاب سوژه و شیوه روایت را به خودشان سپردیم. هر نویسنده برمبنای خلاقیت و دغدغه هایش به سراغ قسمتی از ماجرا رفت.
خانی درباره ی منابع مورد استفاده نویسندگان هم اظهار داشت: زمانی که پروژه را آغاز کردیم، منابع مشخص و گسترده ای درباره ی داستان تسخیر سفارت در دسترس نبود. تعدادی از نویسندگان از ما درباره ی منابع موجود پرس وجو کردند و ما هم برخی از منابع را به آنها معرفی کردیم. مجموعه ای از تصاویر انتشار یافته، خاطرات و نوشته هایی درباره ی آن دوره وجود داشت. امروزه با انتشار کتاب خوب «ایستگاه خیابان روز ولت» نوشته محمد محبوبی، کار نویسندگان برای نگارش اثر بسیار آسان تر شده است.
وی اضافه کرد: قسمتی از اطلاعات بوسیله مصاحبه ها، مطالب خبرگزاری ها و یکی دو کتابی که در آن زمان در دسترس بود، قابل پیگیری بود. برخی نویسندگان هم خودشان به سراغ منابع و مطالعات دیگر رفتند. البته امروز آثاری در این زمینه انتشار یافته که می توانند برای نویسندگانی که قصد ورود به این مورد را دارند، زمینه و شناخت بیشتری فراهم نمایند. کتاب هایی مانند «آن سوی دیوار»، «خواهر معصومه» و «خیابان تا بامداد بیدار بود».

ابعاد گسترده تسخیر سفارت، مانع تکرار سوژه ها شد

وی در جواب این پرسش که آیا تعدد داستان ها درباره ی یک واقعه مشخص، خطر تکرار سوژه و روایت را به همراه نداشت، اظهار داشت: ما با چنین مشکلی مواجه نشدیم؛ برای اینکه داستان تسخیر سفارت آمریکا آن قدر ابعاد گسترده ای دارد که هر نویسنده می تواند بخش متفاوتی از آنرا مورد توجه قرار دهد. بصورت طبیعی، هر کدام از نویسندگان به سراغ مبحث و زاویه ای ویژه رفتند و کار به تکرار سوژه ها نرسید.
خانی تاکید کرد: هنوز هم تعداد زیادی از نویسندگان می توانند وارد این حوزه شوند و با مشورت و مطالعه، سوژه های جذابی را درباره ی داستان تسخیر سفارت پیدا کنند. اتفاقات و داستانهای زیادی دراین خصوص وجود دارد که هنوز به آنها پرداخته نشده است. به نظرم اگر نویسندگان بخواهند در این حوزه فعالیت کنند، حداقل تا ۱۰ سال آینده با کمبود سوژه مواجه نخواهند شد.

از عملیات طبس تا مذاکرات الجزایر؛ فصل های روایت نشده یک واقعه

مدیر مجموعه داستانهای کتاب «کادیلاک چپی» که پیشتر هم در حوزه تسخیر لانه جاسوسی تجربه نگارش داشته و کتاب «بوسه آذر» را در این زمینه نوشته است، درباره ی ابعاد روایت نشده این واقعه اظهار داشت: داستان تسخیر سفارت آمریکا تنها به روزهای نخست این اتفاق محدود نمی گردد. این واقعه مراحل مختلفی دارد؛ از مرحله ابتدایی تسخیر سفارت و اتفاقات بعد از آن گرفته تا عملیات طبس، تعیین تکلیف مبحث در مجلس، مذاکرات الجزایر و در نهایت تحویل گروگان ها. در هر کدام از این دوره ها، اتفاقات ریز و درشت فراوانی رخداده که ظرفیت تبدیل شدن به داستان را دارند.
وی با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از این ماجرا هنوز روایت نشده است، اضافه کرد: در کنار داستان نویسی، یکی از کارهای مهمی که حالا باید به آن توجه گردد، انتشار داستانهای شخصی و خاطرات اشخاصی است که در آن واقعه حضور داشتند. سالیان زیادی از آن زمان گذشته و خیلی از افراد حاضر در ماجرا حالا در سنین بالای ۷۰ سال هستند. اگر این افراد خاطرات خودرا ثبت نکرده باشند، ممکنست قسمتی از جزییات را به مرور فراموش کنند. ازاین رو ثبت و انتشار این خاطرات در وضعیت فعلی اهمیت زیادی دارد.
خانی اضافه کرد: متاسفانه تعدادی از اشخاصی که در آن ماجرا نقش داشتند، از دنیا رفته اند. بعنوان مثال، با درگذشت سردار افشار، قسمتی از فرصت ثبت خاطرات و تجربه های وی هم از دست رفت. به نظرم هنوز مجموعه ای کامل و مدون از خاطرات افراد حاضر در لانه جاسوسی، با جزییات کافی، منتشر نشده است. باید از کسانیکه همچنان در قید حیات هستند، برای ثبت و انتشار این داستانها بهره برد.
وی ضمن اشاره به این که خاطرات انتشار یافته هم تمام ابعاد واقعه را پوشش نمی دهند، اظهار داشت: حتی در بین خاطراتی که تا حالا انتشار یافته اند، نکات فراوانی وجود دارد که هنوز به روایت داستانی تبدیل نشده اند. این بخش هم ظرفیت زیادی برای کار دارد؛ اما درحال حاضر، ثبت خاطرات شفاهی و شخصی اشخاصی که در آن اتفاق حضور داشته اند، از اهمیت بیشتری برخوردارست.

بازسازی اسناد، جعبه سیاه روایت تسخیر سفارت

خانی یکی دیگر از بخش های کمتر روایت شده داستان تسخیر سفارت آمریکا را مبحث بازسازی اسناد دانست و بیان نمود: بخش بسیار مهم دیگری که کمتر به آن پرداخته شده، داستان بازسازی اسناد سفارت است. خاطرات اصلی اشخاصی که در این بخش فعالیت داشتند، حدودا منتشر نشده است. گروه اصلی نیروهایی که در بازسازی اسناد نقش داشتند، از دانشجویان دانشگاه پلی تکنیک بودند، که بعدها در تشکیل بدنه مرکزی وزارت اطلاعات نقش پیدا کردند؛ اما حدودا هیچ کدام از آنها خاطرات خودرا بصورت منسجم منتشر نکرده اند و درباره ی تجربه های یکدیگر هم توضیح چندانی نداده اند.
وی اضافه کرد: این بخش را می توان جعبه سیاه مهمی از داستان تسخیر سفارت دانست. گاهی در تعدادی خاطرات و داستانهای شفاهی، اشاره هایی به اتفاقات آن دوره شده است؛ اما جزییات بسیاری همچنان ناگفته مانده است. به نظرم اتفاقات مهم و نکات قابل توجهی در این بخش وجود دارد که اگر خاطرات افراد حاضر در آن منتشر شود، می تواند ابعاد جدیدی از آن واقعه را روشن کند.
مدیر مجموعه کتاب «کادیلاک چپی» با تاکید بر ضرورت انتشار این خاطرات اظهار داشت: این بخش از ماجرا هم نیازمند پیگیری است. ای کاش راهی فراهم گردد تا قسمتی از خاطرات اشخاصی که در بازسازی اسناد حضور داشتند، منتشر شود؛ چونکه به نظرم انتشار این داستانها می تواند تأثیر ملی قابل توجهی داشته باشد و شناخت ما از آن دوره را گسترش دهد.

سکوت برخی حاضران، مانع روشن شدن جزییات ماجرا شده است

خانی در ادامه، درباره ی اشخاصی که در جریان تسخیر سفارت حضور داشتند اما بعدها این اقدام را نادرست یا ننگ آمیز دانستند، اظهار داشت: به نظرم این افراد هم باید درباره ی آن چه رخداده، با جزییات توضیح بدهند. اگر اعتقاد دارند آن اقدام اشتباه بوده است، می توانند خاطرات خودرا منتشر کنند و بگویند چه اتفاقاتی افتاده و چرا به چنین نتیجه ای رسیده اند.
وی اضافه کرد: مسئله این نیست که این افراد امکان دسترسی به تریبون یا رسانه را ندارند. آنها می توانند دیدگاه خودرا مطرح کنند و اگر روایتشان با روایت رسمی متفاوت باشد، امکان انتشار آنرا دارند. به نظرم اگر خاطراتشان را با جزییات بیان کنند، اتفاقاً خیلی از مسایل روشن خواهد شد.
خانی با طرح این دیدگاه که انتشار جزییات داستان تسخیر سفارت می تواند به روشن شدن ابعاد بیشتری از آن واقعه منجر شود، اظهار داشت: به نظرم اگر سکوت و بایکوتی که درباره ی برخی بخش های داستان تسخیر سفارت وجود دارد شکسته شود، مسایل زیادی مشخص خواهد شد و برخی اتفاقات ممکنست از زاویه دیگری دیده شوند. کسانیکه درباره ی این واقعه نظر مخالف دارند، می توانند با عرضه شواهد و جزییات توضیح دهند که چه اتفاقی افتاده و چرا آنرا اشتباه می دانند.
وی اضافه کرد: به اعتقاد من، انتشار جزییات این ماجرا می تواند داستانهای جدیدی را آشکار کند و حتی بر شناخت ما از رابطه ایران و آمریکا اثر بگذارد. خیلی از جزییات این واقعه هنوز برای افکار عمومی روشن نشده است و تا وقتی که داستانهای افراد حاضر در آن دوره منتشر نشود، بخشهایی از ماجرا همچنان ناگفته باقی می ماند.

داستان «کادیلاک چپی»؛ روایتی فراتر از یک برش تاریخی

مدیر مجموعه داستانهای کتاب «کادیلاک چپی» درباره ی انتخاب عنوان این مجموعه و یکی از داستان های آن، نوشته سمیه جمالی، توضیح داد: عنوان داستان جذابیت و ایهامی دارد که مخاطب را کنجکاو می کند تا آنرا بخواند. در بین داستان های مجموعه، این اثر تا حد زیادی توانسته حال وهوای دانشگاه های آن دوره و عوامل ملی تسخیر لانه جاسوسی را منتقل کند و حتی به قسمتی از چرایی وقوع این اتفاق بپردازد.
وی اضافه کرد: بیشتر داستان های مجموعه، داستان کوتاه هستند و هر کدام برشی از یک واقعه یا اتفاق را پیش روی مخاطب قرار می دهند؛ ازاین رو امکان پرداختن به تمام ابعاد ماجرا را ندارند. اما داستان سمیه جمالی نسبت به قالب معمول داستان کوتاه حجم بیشتری دارد و از ظرفیت بیشتری برای قصه پردازی برخوردارست. همین مسئله به مخاطب اجازه می دهد وارد فضای آن دوره شود و با برخی زمینه هایی که به صورت گیری آن اتفاق منجر گردید، آشنا شود.
خانی در آخر ضمن اشاره به نسبت داستان های این مجموعه با مسایل روز جامعه اظهار داشت: نکته ای که درباره ی این کتاب وجود دارد، اینست که بیشتر داستان هایی که در آن نوشته شده اند، از دغدغه ها و مسایل امروز هم تأثیر گرفته اند. پشت طراحی خیلی از این داستان ها، مسئله ای وجود دارد که با وضعیت فعلی ما، چالش هایی که با آنها درگیر هستیم و پرسش های بزرگی که درباره ی ارتباط ایران با آمریکا و کشورهای غربی مطرح است، ارتباط دارد.
وی اضافه کرد: این ارتباط با مسایل روز، حاصل هماهنگی یا سفارش مشخصی نبوده است؛ بلکه به دغدغه مندی و تیزبینی نویسندگانی بازمی گردد که می دانند وقتی داستان می نویسند، باید نسبتی میان قصه و مسایل امروز مخاطب برقرار کنند. به همین دلیل، خیلی از داستانهای این مجموعه در عین پرداختن به یک واقعه تاریخی، با پرسش ها و دغدغه های زمانه خود هم پیوند دارند.

به طور خلاصه، کتاب هایی مانند آن سوی دیوار، خواهر معصومه و خیابان تا صبح بیدار بود. اما داستان سمیه جمالی نسبت به قالب معمول داستان کوتاه حجم بیشتری دارد و از ظرفیت بیشتری برای قصه پردازی برخوردارست. پشت طراحی بسیاری از این داستان ها، مساله ای وجود دارد که با وضعیت فعلی ما، چالش هایی که با آنها درگیر هستیم و پرسش های بزرگی که در رابطه با ی ارتباط ایران با آمریکا و کشورهای غربی مطرح است، ارتباط دارد.

منبع: kadodooni.ir

1405/08/15

10:20:27

5.0 / 5

تگهای خبر: آمریکا , ارتباط , انتشار

این مطلب کادودونی را می پسندید؟

(1)

(0)

تازه ترین مطالب مرتبط

نظرات بینندگان در مورد این مطلب

نظر شما در مورد این مطلب

نام:

ایمیل:

نظر:

سوال:

= ۳ بعلاوه ۳