فیلم اودیسه فروش کتاب را افزایش داد جایگاه ترجمه های متفاوت

به گزارش کادو دونی، خیلی ها دوست دارند پیش از تماشای یک اقتباس سینمایی، کتاب را بخوانند، اما داستانی که هزاران سال قدمت دارد، ماجرا را تغییر داده است.

به گزارش کادو دونی به نقل از منابع خبری، موفقیت «اودیسه»، فیلم جدید کریستوفر نولان، علاقه جدیدی را به شعر کلاسیک هومر برانگیخته تا آنجایی که در بریتانیا، فروش کتاب نسبت به سال قبل ۹۵ درصد بالا رفته است. اسپاتیفای هم می گوید از زمان اکران فیلم در اواسط جولای، پخش کتاب صوتی این اثر در سرتاسر جهان ۶۸۰ درصد بالا رفته است. این حماسه حتی مردم را به یادگیری زبان یونانی تشویق کرده و کاوشهای اینترنتی برای آموزش زبان منطقه جنوب اروپا در هفته های پیشین بالاتر از ۵ برابر شده است.
فیلم «اودیسه» کریستوفر نولان در دومین آخر هفته فروش خود به رقم ۶۴۰ میلیون دلار در سرتاسر جهان رسید و بنظر می رسد مقرر است یکی از رویدادهای سینمایی اصلی سال باشد. این امر برای فیلمی که با اقتباس از شعری حماسی که تقریبا ۳۰۰۰ سال پیش بوسیله ی یک مرد یونانی نوشته شده، خیلی قابل توجه است. (هرچند درباره ی نویسنده آن هم اختلاف است و بعضی از کلاسیک گرایان اعتقاد دارند هومر می تواند زن باشد).
موفقیت این اقتباس سینمایی جدید، باتوجه به افزایش فروش کتاب، سبب شده مخاطبان باردیگر با اثر کلاسیک جاودانه هومر ارتباط برقرار و آنرا از نو کشف کنند و این یک دلیل بزرگ برای تجلیل از این فیلم است.
فیلم حماسی نولان، با علاقه جدیدی که به یونان باستان برانگیخته، یادآوری می کند که کلاسیک ها فقط در ارتباط با گذشته نیستند؛ بلکه بازهم پاسخگوی روایت هایی که امروز می گوییم و سوال هایی که امروز می پرسیم هستند.
این موفقیت ارتباط جالبی با خود نولان دارد. وی در مدرسه ای به نام هیلیبری، با سنتی دیرینه در آموزش ادبیات کلاسیک، تحصیل کرد؛ جایی که آموزش کلاسیک بازهم جایگاه مهمی در آن دارد و تا به امروز، دانش آموزان این مدرسه هنوز لاتین، تمدن کلاسیک و یونان باستان را در برنامه آموزشی خود دارند.
طبق داده های «بوک اسکن» فروش نسخه چاپی تمام نسخه های «اودیسه» از شروع سال که بحث اکران فیلم مطرح بود، تابحال ۷۶ درصد در آمریکا بالا رفته است. ترجمه امیلی ویلسون که توسط «نورتون» انتشار یافته دراین میان پرفروش ترین نسخه است، در صورتیکه ترجمه انتشارات «پنگوئن» که توسط رابرت فاگلز انجام شده و رمان گرافیکی گرت هیندز که نسخه لوکس آن توسط انتشارات «کندلویک» در ماه می امسال منتشر گردید - سه رتبه برتر را تکمیل می کنند.
در واقع فروش «اودیسه» از زمان اعلام ساخت فیلم نولان در دسامبر ۲۰۲۴، کم کم افزوده شد و حتی سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل، ۴۲ درصد رشد داشت.
برای بعضی از خوانندگان که بدنبال قالب های جدیدی برای خواندن آثار کلاسیک هستند، رمان گرافیکی گرت هیندز این نیاز را برآورده می کند و به این علت در بین پرفروش ترین نسخه های فروخته شده جای دارد.
طبق داده ها تعداد کتاب های امانت گرفته شده از کتابخانه ها هم از سال قبل ۲۱۷ درصد بالا رفته است.
کانر گودوین، مدیر ارشد روابط عمومی کتابخانه عمومی نیویورک هم می گوید تقاضا برای ترجمه ویلسون «از دیگران پیشی گرفته است». نسخه ویلسون ۹۰٪ از نسخه های چاپی و ۵۷٪ از کتاب های الکترونیکی و صوتی موجود در سیستم آنلاین کتابخانه را تشکیل می دهد که یکی از بزرگترین ها در آمریکاست.

چه چیزی در ترجمه «اودیسه» امیلی ویلسون متفاوت است؟

شعر حماسی یونانی هومر بارها و بارها ترجمه شده، اما تنها یک ترجمه انگلیسی از آن وجود دارد که یک مترجم زن کار ترجمه آنرا انجام داده است. نولان گفته از چندین ترجمه، همچون ترجمه امیلی ویلسون، به عنوان الهام بهره برده است و سال قبل در مصاحبه ای با مجله امپایر از این مترجم یاد کرد.
«اودیسه» ترجمه امیلی ویلسون که سال ۲۰۱۷ پخش شده، به پرفروش ترین نسخه این حماسه امسال بدل شده و بالاتر از یک میلیون نسخه از آن فروخته شده است.
ترجمه ویلسون بطور مشخص مدرن است، با زبانی ساده و قابل فهم که شامل کلماتی مانند «بابا»، «دیوانه» و «کیف دستی» است. این امر در «اودیسه» نولان نیز رعایت شده است و تریلر فیلم که در آن تلماخوس با بازی تام هالند «بابا» می گوید، جنجال برانگیز شد.
هالند و نولان هر دو از این اصطلاح دفاع کردند و گفتند که «پدر» رسمی تر به همان اندازه برای منبع یونانی باستان ناصحیح است.
ویلسون در مصاحبه ای اظهار داشت: «انگلیسی - تمام گونه های انگلیسی، تمام گویش ها - یک زبان مدرن است؛ اصالت در آن سطح غیر ممکن است مگر این که بخواهید فیلم نامه ای را بطورکامل به زبان یونانی هومری بنویسید - که خیلی سرگرم کننده خواهد بود اما بعید است که در گیشه خوب عمل کند.»

روش ناشران برای فروش نسخه های متفاوت

برای ناشرانی که هر یک ترجمه متفاوتی از «اودیسه» را منتشر می کنند، این هم یک چالش و هم یک فرصت است. در اینجا نحوه برخورد بعضی از آنها با این لحظه آورده شده است.
نیویورک تایمز در گزارشی به این امر پرداخته و گفته مستقیم ترین راهی که ناشران برای پیشرفت ترجمه های خود از «اودیسه» استفاده می نمایند، انتشار مجدد پر زرق و برق آنهاست.
پیکادور یکی از این ناشران است که ماه می (اردیبهشت امسال) نسخه جدید از ترجمه رابرت فیتزجرالد از «اودیسه» در سال ۱۹۶۱ را منتشر نمود.
مدیر تبلیغات این ناشر گفته: ابتدا قصد داشتیم نسخه مجدد لوکس «اودیسه» را پاییز ۲۰۲۵ منتشر نماییم، اما آنرا به بهار ۲۰۲۶ منتقل کردیم تا بتوانیم از هیجان پیرامون اقتباس سینمایی کریستوفر نولان بهره ببریم.» پیکادور علاوه بر تنظیم زمان بندی، با جلد سبز پر جنب و جوش، مهر فویل، لبه های فرانسوی و لبه های تزیینی، ظاهری جدید و پر زرق و برق به این نسخه جدید بخشید.
پیکادور تنها ناشری نیست که رنگ و بوی جدیدی به این حماسه بخشیده است. همین یک ماه پیش انتشارات پنگوئن کلاسیکس، ترجمه رابرت فاگلس در سال ۱۹۹۶ را در یک جلد گالینگور پیچیده شده در یک جلد رنگی با تصاویری از شعر، باردیگر منتشر نمود.
در عین حال تاریخ اکران فیلم نولان برای انتشارات پنگوئن کلاسیکس یک اوکازیون خیلی غیرمنتظره بود، چون از قبل برنامه هایی برای بزرگداشت سی امین سالگرد ترجمه فاگلس و هشتادمین سالگرد انتشار خود اثر که سال ۱۹۴۶ با همکاری ای. وی از «اودیسه» انتشار یافته بود، داشت.

قدرت مترجمان

به جای چاپ مجدد، بعضی از ناشران از ابزار دیگری استفاده می کنند: شهرت و قدرت مترجم!
اگرچه خیلی از محبوب ترین ترجمه های «اودیسه» دهه ها قدمت دارند، دو ترجمه جدید از آن به شهرت خاصی دست یافته اند: سال ۲۰۱۷، انتشارات دبلیو. دبلیو. نورتون و شرکا ترجمه ای از امیلی ویلسون، استاد دانشگاه پنسیلوانیا را منتشر نمود. و سال پیش انتشارات دانشگاه شیکاگو نسخه ای را منتشر نمود که توسط استاد کالج بارد، دنیل مندلسون، ترجمه شده بود.
در حالی که کلاسیک نویسان به عنوان راهبان کلیشه ای شناخته می شوند که وقت خودرا در برج عاج دانشگاه ها می گذرانند، اما ویلسون و مندلسون هر دو به طرز شگفت آوری چهره های رسانه ای پر سر و صدایی هستند. نقد فرهنگی مندلسون به اندازه دانش علمی اش تحسین شده است و او برای نشریاتی همچون نیویورک تایمز، نیویورکر و نیویورک ریویو آو بوکز نقد نوشته است.
این واقعیت که هر دو مترجم در این برهه از تب «اودیسه» به میزان قابل توجهی شناخته شده اند، یک موهبت بوده است.

«اودیسه» فراتر از ترجمه

ترجمه اشعار قدیمی و اشعار هومر بطور اخص دشوار می باشد و هیچ روش قطعی برای ترجمه اشعار او به انگلیسی مدرن وجود ندارد.
اگبرت بکر، استاد زبان و ادبیات یونانی در ییل، در این مورد اظهار داشت: به تصویر کشیدن لحن اشعار، که والا هستند (و به وضوح خیلی متفاوت با گفتار روزمره) و با این وجود می توانند گاهی محاوره ای و احساسی باشند و بخصوص همیشه زنده و بی واسطه، خیلی دشوار است. «اودیسه» یکی از این آثار هنری کلامی است که از ترجمه فراتر می رود.
در هر حال هر مترجم رویکرد متفاوتی دارد. پیکادور بر حس غنایی ترجمه فیتزجرالد تاکید می کند که «همچنان متمایز است برای اینکه دانش عمیق را با غرایز یک شاعر اهل عمل ترکیب می کند.»
نورتون بر تازگی نسخه ویلسون تاکید می کند و می گوید: شبیه یونان باستان است؛ سرراست، قابل فهم و گیرا. ترجمه ویلسون یکی از نخستین ترجمه های وزنی در حافظه اخیر است که به خواننده یا شنونده انگلیسی زبان همان حس حرکت و ماجراجویی را در وزن پنج ضربی ایامبیک ارایه می کند که شنونده عصر اثر، در دوران خود، درک می کرد.
انتشارات دانشگاه شیکاگو بر وفاداری مندلسون تاکید دارد: ترجمه ما شاعرانه ترین، دقیق ترین و وفادارترین ترجمه به متن اصلی است، برای اینکه دنیل مندلسون به عمد ابیات طولانی هومر را تکرار کرده و با دقت به استعاره ها، لحن، سطح بیان و انتخاب کلمات شعر توجه کرده است.
انتشارات پنگوئن کلاسیکز به عنوان یک منبع درسی به میراث اثر تکیه دارد: ترجمه فاگلز یکی از رایج ترین نسخه های «اودیسه» در آموزش عالی آمریکاست که بازهم توسط صدها مدرس تدریس می شود و هر سال هزاران دانشجو آنرا مطالعه می کنند.
علاقه مندان به سینما که تازه هومر را امتحان کرده اند، امکان دارد از انبوه ترجمه های «اودیسه» برای انتخاب، احساس سردرگمی کنند. اما همانطور که دیوید المر، استاد ادبیات یونانی در هاروارد، می گوید، به خاطر داشته باشید: «هیچ ترجمه ای کامل نیست و هر کسی سلیقه خودش را دارد.»
در هر حال علاقه باردیگر به آثار کلاسیک، نشان دهنده اینست که فیلمهای قدرتمند می توانند مردم را به کاوش در منابع اصلی تشویق کنند و دریابند که بعضی از قدیمی ترین داستان های بشریت چه حرف های زیادی برای گفتن دارند.

1405/05/12

16:20:11

5.0 / 5

تگهای خبر: آموزش , ادبیات , اكران , انتشار

این مطلب کادودونی را می پسندید؟

(1)

(0)

تازه ترین مطالب مرتبط

نظرات بینندگان در مورد این مطلب

نظر شما در مورد این مطلب

نام:

ایمیل:

نظر:

سوال:

= ۹ بعلاوه ۵