رما، جایی که گلوله ها تبدیل به روایت شدند به گزارش کادو دونی، کتاب رَما نوشته ابراهیم اکبری دیزگاه، با روایتی روزشمار و مستند، به بازخوانی جنگ تحمیلی 12 روزه و تجربه انسانی و رسانه ای آن در یکی از پرتنش ترین مقاطع تاریخ معاصر می پردازد. به گزارش کادو دونی به نقل از مهر، با فرارسیدن سالگرد آغاز جنگ تحمیلی ۱۲ روزه اسرائیل و ایران، بار دیگر توجه ها به یکی از پرتنش ترین و پیچیده ترین مقاطع تاریخ معاصر ایران و منطقه جلب شده است. دوره ای کوتاه از نظر زمانی، اما فشرده، پرحادثه و اثرگذار از نظر سیاسی، نظامی و رسانه ای. جنگی که در آن، سرعت رخدادها چنان بالا بود که فاصله میان خبر، تحلیل و روایت حدودا از میان رفت و مخاطب در لحظه، در معرض انبوهی از اطلاعات متناقض، داستانهای رسمی و غیررسمی و بازنمایی های رسانه ای قرار گرفت.جنگ ۱۲ روزه، برعکس خیلی از درگیری های کلاسیک و طولانی مدت، در چارچوب یک بحران فشرده و سریع شکل گرفت. اما همین فشردگی، اثر آنرا در لایه های مختلف اجتماعی و ذهنی عمیق تر کرد. در این دوره کوتاه، نه فقط میدان نبرد فعال بود، بلکه «میدان روایت» هم بطور هم زمان در جریان قرار داشت. رسانه ها، شبکه های خبری و جریان های تحلیلی، هر یک تلاش داشتند تصویری از حقیقت عرضه دهند؛ تصویری که گاه مکمل و گاه متناقض با دیگری بود.در چنین شرایطی، مساله اصلی دیگر فقط «چه اتفاقی افتاد» نبود، بلکه این بود که «چگونه روایت شد» و «چه چیزی در حافظه جمعی باقی ماند». همین اهمیت روایت، بعدها زمینه ساز ایجاد آثار مختلفی شد که تلاش می کنند از سطح خبر عبور کرده و به عمق تجربه انسانی جنگ نزدیک شوند.در میان این آثار، کتاب «رَما» نوشته ابراهیم اکبری دیزگاه، به عنوان یکی از داستانهای ادبی مستند تازه از این جنگ، جایگاه ویژه ای پیدا کرده است؛ اثری که می کوشد جنگ را نه فقط به عنوان یک رخداد نظامی، بلکه به عنوان یک تجربه انسانی، اجتماعی و ذهنی بازخوانی کند.جنگی که در چند جغرافیا هم زمان اتفاق افتادجنگ ۱۲ روزه را نمی توان صرفا در مرزهای جغرافیایی یا در نقشه های نظامی خلاصه کرد. این جنگ، هم زمان در چند سطح مختلف جریان داشت: در میدان نبرد، در اتاق های تصمیم گیری، در رسانه ها و مهم تر از تمامی در ذهن و زندگی مردم.در این نوبت، جامعه با وضعیتی مواجه گردید که در آن «خبر» به قسمتی از زندگی روزمره تبدیل گشته بود. پیگیری لحظه ای تحولات، تحلیل های فوری، واکنش های سریع و گاه متناقض، فضای عمومی را در حالت تعلیق قرار داده بود. در چنین شرایطی، جنگ تنها یک مبحث بیرونی نبود، بلکه به تجربه ای درونی و روانی هم تبدیل شد.خانه ها، خانواده ها و روابط انسانی، در کنار میدان های رسمی نبرد، قسمتی از این تجربه را شکل می دادند. اضطراب، انتظار، نگرانی و امید، در کنار هم فضای اجتماعی را تحت تاثیر قرار داده بود. همین امتداد جنگ از میدان به زندگی روزمره، یکی از خصوصیت های مهم این دوره به حساب می آید.«رَما»؛ روایتی در مرز مستندکتاب «رَما» تلاش می کند به همین لایه های چندگانه نزدیک شود. این اثر که به قلم ابراهیم اکبری دیزگاه و با همت مرکز آفرینش های فرهنگی هنری حرم مطهر بانوی کرامت تولید و توسط انتشارات زائر انتشار یافته، روایتی وقایع نگارانه و روزشمار از جنگ ۱۲ روزه عرضه می کند.ساختار کتاب بر پایه روزنگاری تنظیم شده است؛ به این معنا که رخدادها نه بصورت کلی و موضوعی، بلکه به صورت روز به روز و مرحله به مرحله روایت می شوند. این شیوه سبب شده مخاطب بتواند جنگ را در روندی تدریجی و زنده دنبال کند؛ روندی که در آن هر روز، قسمتی از تصویر کلی را کامل می کند.اما «رَما» صرفا یک گزارش روزشمار نیست. نویسنده در کنار ثبت وقایع، از تحلیل و فضاسازی ادبی هم بهره برده است. همین ترکیب سبب شده متن در مرز میان مستندنگاری و ادبیات داستانی حرکت کند؛ متنی که هم دقت دارد و هم روایت.روزشمار به مثابه تجربه زیستن در تاریخیکی از خصوصیت های مهم «رَما»، استفاده از قالب روزشمار به عنوان یک ابزار روایی است. در این ساختار، زمان تنها یک چارچوب تقویمی نیست، بلکه به عنصر اصلی پیش برنده روایت تبدیل می شود.در هر روز، قسمتی از تصویر جنگ آشکار می شود؛ تصمیمی گرفته می شود، رخدادی اتفاق می افتد، واکنشی شکل می گیرد و همه این ها در کنار هم، مسیر کلی جنگ را می سازند. این نوع روایت، به مخاطب اجازه می دهد جنگ را نه به عنوان یک حادثه ناگهانی، بلکه به عنوان یک پروسه درحال ایجاد درک کند.در واقع، روزشمار در این کتاب نوعی «تجربه زیستن در تاریخ» ایجاد می کند؛ تجربه ای که در آن مخاطب همراه با زمان حرکت می کند و نه صرفا پس از پایان آنرا مرور می کند.در «رَما»، جنگ تنها در سطح عملیات نظامی تعریف نمی گردد. نویسنده کوشیده نشان دهد که جنگ، قبل از آن که در میدان رخ دهد، در لایه های انسانی جامعه جریان دارد.ترس، امید، تردید، انتظار و تصمیم گیری، همگی قسمتی از این روایت هستند. در این نگاه، انسان در مرکز قرار می گیرد و جنگ به عنوان بستری برای آشکار شدن واکنش های انسانی دیده می شود.این رویکرد سبب شده کتاب از سطح گزارش صرف فاصله بگیرد و به سوی نوعی روایت انسانی از بحران حرکت کند؛ روایتی که در آن، تجربه فردی و جمعی در هم تنیده شده است.میدان روایت، جایی میان خبر و معنایکی از نکات کلیدی در تحلیل جنگ ۱۲ روزه، نقش رسانه ها و روایت هاست. در این نوبت، هم زمان با عملیات نظامی، نوعی رقابت روایی هم شکل گرفته بود؛ رقابتی که در آن، هر جریان تلاش می کرد تفسیر خود از حقیقت را عرضه نماید.کتاب «رَما» در همین فضای روایی شکل می گیرد. نویسنده کوشیده میان مشاهده میدانی، گزارش خبری و تحلیل معنایی تعادل برقرار کند. نتیجه این تلاش، متنی چندلایه است که می تواند هم به عنوان روایت مستند خوانده شود و هم به عنوان یک اثر ادبی مورد توجه قرار گیرد.این چندلایه بودن، یکی از خصوصیت های مهم ادبیات جنگ در سالیان اخیر محسوب می شود؛ ادبیاتی که دیگر صرفا به ثبت رخدادها بسنده نمی کند، بلکه به دنبال فهم آنها هم هست.زبان «رَما» در مرز میان گزارش خبری و نثر ادبی حرکت می کند. در بخشهایی از کتاب، زبان دقیق، شفاف و مبتنی بر ثبت حقیقت است؛ در بخشهایی دیگر، توصیف ها، تصویرسازی ها و ریتم روایی به متن حالتی ادبی و داستانی می دهند.این رفت وبرگشت میان دو نوع زبان، سبب شده اثر هم برای مخاطب عمومی قابل فهم باشد و هم برای مخاطب تخصصی تر، قابل تجزیه وتحلیل.در واقع، زبان کتاب بگونه ای طراحی شده که بتواند هم حقیقت را منتقل کند و هم تجربه را بازسازی نماید.از آیه تا تفسیر جنگنام کتاب اقتباس شده از آیه ۱۷ سوره انفال است: «وَ ما رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْتَ وَلکِنَّ اللَّهَ رَمی». این انتخاب، تنها یک عنوان نمادین نیست، بلکه قسمتی از نگاه معنایی نویسنده به مفهوم جنگ را نشان داده است.در نگاه نویسنده، نوشتن از جنگ نوعی مسئولیت است؛ مسئولیتی برای ثبت تجربه ای که ممکنست در گذر زمان گرفتار فراموشی شود. در این راه، کلمات نقش جایگزین داستانهای میدانی را پیدا می کنند.در «رَما»، نوشتن نه فاصله گرفتن از جنگ، بلکه نوعی برگشت باردیگر به آنست. نویسنده کوشیده با استفاده از زبان، تجربه ای را که در میدان روی داده، باردیگر بازسازی کند و آنرا در قالبی قابل انتقال قرار دهد.کتاب «رَما» نوشته ابراهیم اکبری دیزگاه در ۱۶۴صفحه و از طرف انتشارات زائر انتشار یافته است. منبع: كادو دونی 1405/03/24 16:27:26 5.0 / 5 3 تگهای خبر: ادبیات , انتشار , تخصص , تصویر این مطلب کادودونی را می پسندید؟ (1) (0) تازه ترین مطالب مرتبط پرچم ایران را از مناسبت ها به متن زندگی آوردیم تکذیب خبر احضار چند سینماگر به دادسرا تکرار سنت اهریمنی استکبار در عاشورای ۱۴۰۵ جنگ در وطن، معادلات روایتگری را تغییر می دهد نظرات بینندگان در مورد این مطلب نظر شما در مورد این مطلب نام: ایمیل: نظر: سوال: = ۷ بعلاوه ۳