ایران از تهدید محاصره تا فرصت بی نظیر هاب ترانزیتی منطقه به گزارش کادو دونی، با سودجستن از مسیرهای ریلی و زمینی، ایران می تواند تهدید محدودیت های دریایی را به فرصتی جهت تثبیت جایگاه خود بعنوان هاب ترانزیتی جهان تبدیل کند. به گزارش کادو دونی به نقل از مهر، برای سالیان متمادی، بدنه اصلی مراودات تجاری برون مرزی ایران وابسته به مسیرهای دریایی و گذرگاه تنگه هرمز بوده و بنادر جنوبی همیشه نقشی محوری در واردات کالا ایفا می کرده اند. در مقابل، به دلیلهای متعدد، ظرفیت ها و قابلیت های مسیرهای ترانزیت زمینی برای جابه جایی کالا آن طور که باید و شاید در کانون توجه قرار نگرفته است.با این حال، در شرایط فعلی و با بروز محدودیت های جدی در تخلیه و بارگیری کالا در بنادر جنوبی، تمرکز بر مسیرهای جایگزین دیگر نه یک انتخاب، بلکه به یک الزام حیاتی بدل شده است. بااینکه این وضعیت می تواند در کوتاه مدت فشارهایی را بر پیکره اقتصاد کشور تحمیل کند، اما یک فرصت راهبردی باارزش را هم در خود جای داده است: کاهش وابستگی تجارت ایران به یک مسیر خاص و پیشرفت موقعیت جغرافیایی کشور به یک مزیت رقابتی و اقتصادی.گسست از وابستگی تک بعدی به مسیرهای دریاییبروز اختلال در تجارت دریایی ایران و محدودیت های اعمال شده در راه تنگه هرمز، یک حقیقت کلیدی را بار دیگر برای سیاست گذاران نمایان ساخت: اقتصاد ملی نباید به شریان های محدود گره بخورد؛ حتی اگر آن شریان یکی از مهم ترین و راهبردی ترین گذرگاه های تجاری در سطح جهان باشد. طبیعتاً این وضعیت چالش های ملموسی را برای کشور، بخصوص در بخش صادرات نفت و روند تأمین کالاهای اساسی ایجاد کرده است. اما فراتر از این مسائل، چنین رویدادی درس بزرگی برای کشور بهمراه دارد؛ این که باید مسیرهای موازی تجارت را با جدیت دنبال کرد تا هیچ وقت اختلال در یک گلوگاه، کل تجارت خارجی کشور را با توقف روبرو نکند.جایگاه ژئوپولیتیک؛ نقطه ثقل ارتباطی شرق و غربهرچند سودجستن از مرزهای زمینی هم با پیچیدگی ها و چالش های خاص خود هم راه است، اما کاملا آشکار است که اتکا بر یک مسیر واحد می تواند آنرا به پاشنه آشیل اقتصاد کشور بدل کند. ایران با بهره مندی از مرزهای زمینی مشترک با هفت کشور همسایه، از پتانسیل مطلوبی برای اتصال به کریدورهای کلان جهانی، از دروازه های شرق آسیا گرفته تا مرزهای اروپا برخوردارست. آن چه در سالیان قبل شاید گزینه ای درجه دو در تجارت خارجی قلمداد می شد، امروز می تواند به خط مقدم جبهه اقتصادی ایران تبدیل گردد.نکته قابل تامل تر اینست که جایگاه ژئوپولیتیکی ایران بعنوان نقطه ثقل شبکه ارتباطی شرق به غرب و شمال به جنوب، این فرصت بی نظیر را فراهم آورده که کشور به یک هاب ترانزیتی بدل شود؛ ظرفیتی که متاسفانه تا به امروز به گونه ای که باید مورد بهره برداری قرار نگرفته است. شاید این تهدید محاصره، بهترین فرصت تاریخی برای پی ریزی این تحول بزرگ در اقتصاد ایران باشد.تقویت کریدور ریلی چین به ایران؛ جهش در تبادلات زمینییکی از مسیرهای حیاتی، کریدور ریلی اتصال چین به ایران از مسیر آسیای مرکزی است. این محور ریلی با بالاتر از ۱۰ هزار کیلومتر طول، چندین کلان شهر صنعتی چین را به ایران متصل می کند. این خط در گذشته فعالیت چندانی نداشت، اما حالا رشد قابل توجهی داشته؛ به صورتی که تعداد قطارهای این مسیر از حدود هفت قطار در سال به بالای ۱۰۰ قطار در ماه رسیده است.این روند صعودی نشان داده است که مسیرهای زمینی در صورت تأمین زیرساخت های لازم و ایجاد هم افزایی میان کشورهای مسیر، می توانند در کوتاه مدت به یکی از شریان های اصلی تجارت ایران تبدیل شوند. این کریدور نه تنها زمان انتقال کالا را بطور شایان توجهی می کاهد، بلکه وابستگی تجارت کشور به بنادر دریایی را هم تقلیل می دهد. البته مسیرهای زمینی هم از گزند مسایل سیاسی و امنیتی در امان نیستند، اما ایجاد چند مسیر موازی به مفهوم آن است که اختلال در یک مسیر، به توقف کامل جریان تجارت کشور منجر نخواهد شد.کریدور شمال-جنوب؛ تکمیل کننده پازل تجارت منطقه ایکریدور بین المللی شمال ـ جنوب (INSTC) هم از دیگر مسیرهایی است که می تواند موقعیت ایران را در شبکه تجاری منطقه به شکل جدی تقویت کند. این کریدور با عبور از خاک روسیه، جمهوری آذربایجان و ایران، امکان پیوند ایران به بازارهای روسیه، هند و کشورهای آسیای میانه را فراهم می سازد.با وجود سال ها برنامه ریزی های انجام شده، این مسیر هنوز به ظرفیت کامل بهره برداری نرسیده است. تکمیل نهائی کریدور شمال ـ جنوب می تواند علاوه بر متنوع سازی مسیرهای مبادلات خارجی، درآمدهای ارزی قابل توجهی را از محل خدمات ترانزیتی برای کشور ایجاد کندتکمیل نهائی کریدور شمال ـ جنوب می تواند علاوه بر متنوع سازی مسیرهای مبادلات خارجی، درآمدهای ارزی قابل توجهی را از محل خدمات ترانزیتی برای کشور بوجود آورد. اتصال همزمان ایران به بازارهای شمالی و جنوبی، در صورت توسعه زیرساخت ها، قادر می باشد موازنه تجاری کشور را هم به کلی تغییر دهد.اتصال شلمچه به بصره؛ کلید طلایی بازارهای همسایهدر میان پروژه های ریلی، اتصال شلمچه به بصره هم اهمیتی دوچندان دارد. خط ریلی شلمچه ـ بصره با طول تنها حدود ۳۲ کیلومتر می تواند شبکه ریلی ایران را به عراق متصل کرده و از آنجا به شبکه حمل و نقل گسترده منطقه ای گره بزند. تکمیل این مسیر، دسترسی تجار و بازرگانان ایرانی به بازار عراق را بطور محسوسی تسهیل کرده و در ادامه، بستر اتصال ریلی به ترکیه و سایر بازارهای هدف را فراهم می آورد.با این حال، این پروژه هم با وجود وعده های مکرر، هنوز به عاقبت نهائی نرسیده است. در حقیقت، اهمیت این سه مسیر فراتر از انتقال چند محموله از مبدأ به مقصد است. هدف بنیادین، ایجاد تنوع در شریان های تجارت خارجی ایران است. وقتی کالا بتواند از شرق از مسیر چین و آسیای مرکزی، از شمال بوسیله روسیه و کریدور شمال ـ جنوب و از غرب از مسیر عراق و ترکیه صادر یا وارد شود، اختلال در یک مسیر دیگر به مفهوم توقف تجارت کشور نخواهد بود.این همان دگردیسی است که اقتصاد ایران به آن نیازمند است؛ گذار از اقتصادی که بخش اعظم تجارت آن به یک گلوگاه دریایی وابسته است، به اقتصادی که چندین مسیر موازی و مکمل برای تعامل با بازارهای منطقه ای و جهانی در اختیار دارد.از مدیریت بحران تا ترسیم استراتژی کلان اقتصادیفعال سازی کریدورهای زمینی می تواند وابستگی ایران به یک مسیر دریایی لطمه پذیر را کاهش داده و عمق راهبردی تجارت کشور را ارتقا بخشد. معنای این تحول روشن است: دیگر یک تهدید در یک مسیر معین نمی تواند به تنهایی کل چرخ دنده های اقتصاد کشور را فلج کند. اما نکته قابل توجه اینجاست که این مسیرها نباید فقط به چشم یک «مسکن موقت» برای گذر از شرایط فعلی نگریسته شوند.حتی بعد از برگشت وضعیت به روال عادی، ادامه استفاده از مسیرهای زمینی و تکمیل پروژه های نیمه کاره، یک فرصت راهبردی برای اقتصاد ایران به حساب می آید. توسعه این کریدورها در چارچوب همکاریهای دوجانبه و چندجانبه با کشورهای همسایه می تواند ایران را بالاتر از گذشته در متن مبادلات اقتصادی منطقه جای دهد و بستر سرمایه گذاری کشورهایی نظیر چین، هند و روسیه در زیرساخت های حمل و نقل ایران را فراهم آورد.در حقیقت، آن چه امکان دارد بعنوان یک واکنش اضطراری در مقابل محدودیت های دریایی آغاز شود، می تواند به یک استراتژی کلان اقتصادی تبدیل گردد. ایران نباید تنها در پی یافتن جایگزینی برای مسیرهای دریایی باشد؛ بلکه باید یک شبکه لجستیکی چندوجهی ایجاد نماید که در آن دریا، جاده و ریل، هم افزایی داشته باشند ایران نباید تنها در پی یافتن جایگزینی برای مسیرهای دریایی باشد؛ بلکه باید یک شبکه لجستیکی چندوجهی ایجاد نماید که در آن دریا، جاده و ریل، هم افزایی داشته باشند.چنین شبکه ای می تواند حتی بعد از رفع محدودیت ها هم بعنوان یک مزیت رقابتی پایدار برای ایران عمل کرده و کشور را به یکی از بازیگران اصلی ترانزیت در سطح منطقه تبدیل کند.فرصتی طلایی برای تغییر جایگاه ایرانبر این اساس، آینده تجارت ایران در گرو آن است که مسیرهای زمینی نه بعنوان یک ضرورت گذرا، بلکه بعنوان اجزای لاینفک نقشه راه دائمی اقتصاد کشور دیده شوند. تکمیل زیرساخت های ریلی و جاده ای و فعال کردن کریدورهای شرق ـ غرب و شمال ـ جنوب می تواند وابستگی کشور به یک مسیر خاص را تقلیل دهد.تجربه محدودیت های دریایی، هرچند هزینه زا و دشوار است، اما می تواند یک درس راهبردی مهم برای ایران بهمراه داشته باشد و آن این که کشوری با موقعیت جغرافیایی ایران نباید تنها مصرف کننده مسیرهای ترانزیتی باشد؛ بلکه باید خودش به اصلی ترین مسیر ترانزیتی تبدیل گردد.اگر این نگاه در سیاستگذاری های کلان اقتصادی تثبیت شود، آن چه امروز یک تهدید برای تجارت ایران به حساب می آید، در نهایت به فرصتی طلایی برای تغییر جایگاه ایران در نقشه اقتصادی منطقه تبدیل خواهد شد.به طور خلاصه این خط در گذشته فعالیت چندانی نداشت، ولی اکنون رشد قابل توجهی داشته؛ به صورتی که تعداد قطارهای این مسیر از حدود هفت قطار در سال به بالای ۱۰۰ قطار در ماه رسیده است. تکمیل نهایی کریدور شمال ـ جنوب می تواند علاوه بر متنوع سازی مسیرهای مبادلات خارجی، درآمدهای ارزی قابل توجهی را از محل خدمات ترانزیتی برای کشور ایجاد کندتکمیل نهایی کریدور شمال ـ جنوب می تواند علاوه بر متنوع سازی مسیرهای مبادلات خارجی، درآمدهای ارزی قابل توجهی را از محل خدمات ترانزیتی برای کشور بوجود آورد. ایران نباید تنها در پی یافتن جایگزینی برای مسیرهای دریایی باشد؛ بلکه باید یک شبکه لجستیکی چندوجهی ایجاد نماید که در آن دریا، جاده و ریل، هم افزایی داشته باشند ایران نباید تنها در پی یافتن جایگزینی برای مسیرهای دریایی باشد؛ بلکه باید یک شبکه لجستیکی چندوجهی ایجاد نماید که در آن دریا، جاده و ریل، هم افزایی داشته باشند. منبع: farazborj.ir 1405/07/14 10:40:38 5.0 / 5 7 تگهای خبر: ارتباط , ارز , اقتصاد , بازار این مطلب کادودونی را می پسندید؟ (1) (0) تازه ترین مطالب مرتبط بخش قابل توجهی از واحدهای تولید شده با نیاز مردم تناسب ندارد رهبر شهید انقلاب، ظرفیت بازی برای روایت جنگ را زودتر شناختند آقای صالحی! این فیلم را با این حجم از شوخی های رکیک با خانواده می بینید؟ تولیدات مشترک منطقه ای، می تواند قدرت فرهنگی ایران را افزایش دهد نظرات بینندگان در مورد این مطلب نظر شما در مورد این مطلب نام: ایمیل: نظر: سوال: = ۶ بعلاوه ۱