شیبانی با مهر مطرح كرد؛

همه حرف ها درباره شعر غیرسیاسی دروغ و برای خام كردن مان هستند

همه حرف ها درباره شعر غیرسیاسی دروغ و برای خام كردن مان هستند رضا شیبانی اعتقاد دارد همه حر‎ف‎ هایی که درباره شعر برای شعر و شعرِ غیر سیاسی گفته می شوند، دروغ هستند و این حرف ها برای خام کردن طرفداران انقلاب اسلامی زده می شوند.



خبرگزاری مهر- فرهنگ و اندیشه- جواد شیخ الاسلامی: رضا شیبانی ازجمله شاعران جوان شعر انقلاب اسلامی است که در جلسات شعر شهرستان ادب و محفل شعرخوانی در حضور رهبر انقلاب حضور پیدا کرده و از سوی پیشکسوتان این حوزه مورد تشویق قرار گرفته است. در ایام گذشته، فرصتی پیش آمد تا با این شاعر آتیه دار گپ و گفتی درباره شعر فارسی، شهرستان ادب، شعر سیاسی و غیرسیاسی و... گفتگو نماییم.
مشروح متن گفتگو با این شاعر در ادامه می آید؛
جناب شیبانی با شما حرف بسیار داریم و فکر می نماییم شما هم نکات فراوانی برای گفتن داشته باشید، چون که مبارزه بی امان در پاسداشت شعر و ادبیات ایرانی در تبریز را پشت سر گذاشته اید. با این پرسش شروع می کنم که ارزیابی شما از نفس تأسیس شهرستان ادب و فعالیت ده ساله اخیر این موسسه چگونه است؟
من فکر می ‏کنم حضور شهرستان ادب تفاوت خیلی زیادی را رقم زده است و فضای شعر را وارد دوره جدیدی کرده است. پیش از شهرستان ادب خط‎ کشی ‏هایی در شعر ما موجود بود که عملا برخی از بچه ‎های ادبیات انقلاب را منزوی کرده بودند. حتی نهادهای دولتی و جایی مثل حوزه هنری هم به سمت یک نوع روشن فکربازی و پشیمانی از گذشته انقلابی رفته بودند. شهرستان ادب به جریان شعر انقلاب شخصیت داد و این پروپاگاندای روشنفکری که «شعر برای شعر»، «هنر برای هنر» «ادبیات برای ادبیات» و فلان و بهمان را ترویج و تبلیغ می کرد، به انزوا کشاند. این شاعران و نویسندگان ظاهراً یک همچین چیزی می ‎گفتند اما خودشان در باطن سیاسی ‏ترین و دارای اغراض سیاسی بودند.
خب شهرستان ادب این پروپاگاندا را شکست و به بچه های شعر انقلاب و شاعران وطندوست شخصیت و اعتماد به نفس داد تا پای عقیده خودشان بایستند. ببینید، اصلاً شعر همچنان که از ریشه معنایی آن برمی‏ آید درآمیخته با شعور است. شما نمی توانید شعور کسی را فارغ از عقیده اش تصور کنید. همه این حر‎ف‎ هایی که درباره شعر برای شعر و شعرِ غیر سیاسی می شنوید دروغ ‏هایی بیش نیست. این حرف ها را می ‎گویند تا بچه ‏های انقلاب را خام کنند و حرفی از عقیده خودشان نزنند و خودشان را به دست فراموش بسپارند. بله، آن چیزی که در غرب نوشته می ‎شود و اسمش poem است یا Art است، چه دیگر اسامی که دارند، اینها می ‎توانند فارغ از شعور باشند ولی ما نمی توانیم. در هنر غرب اگر رنگی به روی یک تابلویی بپاشی و اسمش را سبک جدید بگذاری، مثلا خلق هنر کرده ای و هنرمند هستی.
احیانا اطلاعی از ریشه های این کلمات و معنای لغوی آنها دارید؟
من به لحاظ زبان شناسی نمی ‎دانم کلمات poem یا art چه ریشه معنایی دارند اما حقیقت امر این است که هنر غرب یک هنر خیلی سطحی‏ تر از هنری است که در جهان اسلام و مکتب شرقی، مکتب شرقی که مکتبی توحیدی است، داریم. هنر ایران یک هنر اشراقی است، هنری است که حاصل فهم و شعور و عقیده و مجاهده است. شما مثلاً شعر سبک عراقی را نگاه کنید؛ شاید شاعری که این غزل سبک عراقی را نوشته آنرا در ده دقیقه نوشته است، اما پشت این شعر سال ها و دهه ‎ها کسب کمالات معنوی و یک تاریخ از معرفت و زیبایی شناسی وجود دارد. شعرای ما غالباً مفسر قرآن بوده اند، فقیه بوده اند. شما مثلاً حافظ که شناسنامه شعر ما ماست را ببینید. حافظ چه کسی است؟ حافظ، فردوسی، عطار، سعدی، مولانا و... آدم هایی بودند که حکیم بودند. در غرب یک آدم یک لاقبا هم می ‎تواند بیاید ًو مثلا ادعای بزرگ شاعری بکند.
در ادبیات ما این طور نیست. در ادبیات ما هنر و شعر پشتوانه عقیدتی دارند. هیچگاه این دروغ را باور نکردند که هنر جدا از سیاست است، شعر جدا از سیاست است. اگر در شعر و هنر آنها بتوان شعر را از سیاست و اجتماع و انسانیت و توجه به مسائل انسانی و سیاسی جدا کرد و نسکافه خوردن در یک بعدازظهر پاییزی را تبدیل به یک شعر فاخر کرد، این در شعر شدنی نیست. عقیده ما و واقعیات جامعه از شعر ما جدا نمی ‏شود. شعر ما یک شعر هپروتی نیست، یک شعری نیست که در فضا سیر کند. به نظر من یکی از موفقیت ‏های شهرستان ادب، یا این طور توصیف کنم، یکی از علل گرایش من به دوستان شهرستان ادب همین بود که مساله را فراموش نکردند و این بود که شهرستان ادب فراموش خانه ادبی نبود. جایی بود که متوجه به واقعیات و نیازهای جامعه و مردم ما بود.
همه این حر‎ف‎ هایی که درباره شعر برای شعر و شعرِ غیر سیاسی می شنوید دروغ ‏هایی بیش نیست. این حرف ها را می ‎گویند تا بچه ‏های انقلاب را خام کنند و حرفی از عقیده خودشان نزنند و خودشان را به دست فراموش بسپارندبعضی هنرمندان و موسسات با این توجیه که دیگران را جذب کنند، عملا خودشان جذب آن تفکر شدند. اما شهرستان ادب در این سال ها با حفظ اصالت و رسالت خودش، توانسته با رنگین کمانی از چهره ها در برنامه های خودش تعامل و همکاری داشته باشد و ایران و اسلام و انقلاب را محور پیوندها و ارتباطات خودش قرار بدهد، نه تمایلات جناحی و زودگذر. این تصمیم درست چقدر بر موفقیت شهرستان ادب تأثیر گذاشته است؟
ابتدا ما باید تعریف درست از اندیشه و فرهنگ انقلاب داشته باشیم. جناج اصطلاح طلب و اصول گرا که همه‏ شان سوءاستفاده ‏های ابزاری از انقلاب و اندیشه ‎های انقلاب دارند. شما کجا با اندیشه واقعی انقلاب اسلامی حرف زدید و مردم از شما گریزان شدند؟ هیچ جا. اگر واقعاً حرف انقلاب را بزنید، حرف مردم را بزنید، که حرف انقلاب هم همان حرف مردم است، چرا نسبت به ما گارد بگیرند؟ شما بیا ببین انقلاب چه می‎ گوید؟ انقلاب می ‎گوید اسلامیت مردم، ایرانیت مردم. انقلاب ما این هاست.
شما بیا و این ها را بگو و همچون سیاست مدارها سیاست بازی نکن. چرا مردم از شما فاصله بگیرند؟ مردم هم با شما تعامل می‏ کنند. اگر ما اندیشه درست انقلاب، اسلام و جمهوری اسلامی را مدنظر داشته باشیم، نه این جناح هایی که هر کدام سر بخشی از مردم کلاه گذاشتند و مردم از آنها ناراضی هستند، مردم با شما همراه خواهند بود. و من فکر می کنم شهرستان ادب در چنین مسیری حرکت کرد که توانست با سلایق و چهره های متعدد و متنوعی کار کند.
یکی از حوزه های فعالیت شهرستان ادب تأسیس و پشتیبانی از انجمن های استانی بوده است که خود شما هم مدتی در انجمن شعرآورد به نمایندگی از شهرستان ادب در تبریز فعال بودید و امروز هم دوستان شما کار را ادامه می دهند. درباره انجمنهای استانی شهرستان ادب و دامنه تأثیر و ضرورت حمایت و تقویت آنها در دهه دوم فعالیت شهرستان ادب چه نظری دارید؟
به عنوان کسی که به نمایندگی از شهرستان ادب در تبریز و منطقه شمال غرب کشور کار کردم، معتقدم که نقطه قوت شهرستان همین جریان سازی بود. جریان سازی و برکشیدن جریان شعر ملی و میهنی و انقلابی ما به لطف دوستان شهرستان شامل حال بچه ‎های شمال غرب کشور شده و ما در چند سالی که جلسات «شعرآورد» را داشتیم خیلی چیزها را در تبریز احیاء کردیم. مثلاً ما در مقابل امواجی که مثلاً می ‎خواستند زبان فارسی را بیگانه انگاری کنند و شاعران آذربایجان را با این تهاجم فرهنگی مورد هجوم و انحراف قرار دهند، ایستادیم و بچه ‎های تبریزی ایستادند. به پشتوانه و کمک‎ های شهرستان ادب فضایی بوجود آمد که تعداد زیادی شاعر خیلی خوب زبان فارسی از آذربایجان به استان و کشور معرفی گشتند. شاید اهمیت و اثر این کارها را بهتر از هر کس دیگری در مجموعه شهرستان ادب من درک می ‏کنم که اثرات مثبت مؤسسه شهرستان ادب و کارهای بزرگی که در تبریز اتفاق افتاده را دیده ام. همه اینها از خدمات مؤسسه شهرستان ادب است.
وضعیت بودجه فرهنگ کشور در چندسال گذشته بحرانی بوده و خیلی از فعالیتهای فرهنگی با اختلال روبرو شده است. با اینهمه اگر در دهه فعالیت شهرستان ادب مشکلات اقتصادی کشور و حوزه فرهنگ حل شود، چه پیشنهادی برای توسعه فعالیتهای شهرستان ادب در زمینه شعر شهرستان های کشور، بخصوص تبریز، دارید؟
نسل به نسل بچه‏ ها بزرگ می‏ شوند و نیازمند آموزش و پرورش و حمایت فرهنگی هستند. آنهایی که ده سال پیش در سن نوجوانی و جوانی بودند و با تأسیس شهرستان ادب مورد حمایت قرار گرفتند، الآن شاعران خوبی هستند. آنهایی که الآن تازه دارند به مدرسه میروند و شاید الفبا را یاد می ‏گیرند، چندسال دیگر نیازمند کشف استعداد و حمایت و آموزش هستند و اگر شهرستان ادب این بچه ها را جذب خودش نکند، به سمت دیگر جریان های فرهنگی مخرب خواهند رفت و در زمین تفکرات رقیب و دشمن بازی خواهند کرد. اگر این ده ها و صدها هزار پسر و دختر ایرانی که امروز به دبستان و راهنمایی میروند، جذب جایی مثل شهرستان ادب بشوند، ما ده تا شاعر و نویسنده بزرگ به دهه آینده هنر معرفی خواهیم کرد که قلب شان برای ایران و انقلاب و اسلام بتپد، اما اگر جذب دیگر گروهها و محافلی شوند که نسبتی با ایران و انقلاب اسلامی ندارند، به یک نویسنده و چهره مخرب فرهنگی تبدیل خواهند شد. بنا بر این من به دوستان شهرستان ادب پیشنهاد می کنم این چرخه کشف و رشد و پشتیبانی از استعدادها را به هیچ وجه متوقف نکنند و هرسال به شکل بهتر و در ابعاد بیشتری آنرا ادامه بدهند.
جریان قوم ‎گرا فقط دشمن زبان فارسی نیست، دشمن زبان مردم آذربایجان هم هست، دشمن ادبیات ترکی آذربایجانی و تاریخ شعر و ادبیات ترکی آذربایجانی هم هست. مردم بدانند، مردم آشنا بشوند که دشمن و جریانات پانترکیسم هم به دنبال برانداختن زبان فارسی و هم به دنبال برانداختن، استحاله و هضم ترکی آذربایجانی که یک زبان ایرانی است، می باشد
پس شما استمرار فعالیتهای موفق شهرستان ادب مثل اردوهای آفتابگردان ها را در ابعاد وسیع تر مهم می دانید.
بله. خیلی قوی ‏تر، باید خیلی قوی ‏تر کار کنند. دنیای امروز توجهش به سرمایه‎ گذاری های فرهنگی و اجتماعی بلندمدت است و برای آن برنامه و تشکیلات و نرم افزار و فن آوری و... دارند، اما ما داریم پس رفت می ‎کنیم و سست تر می ‎شویم. غرب یک پلت فرم اینستاگرام را پنج سال پیش منتشر نمود. آیا اینستاگرام در ابتدای انتشار به این گستردگی تأثیرگذار بود؟ نه. روی آن کار کردند، سرمایه ‎گذاری کردند و آنقدر بر کیفیتش افزودند که امروز حتی بر روی ادبیات و شعر من هم تاثیر می‎گذارند. یعنی وقتی که من می خواهم شعری از خودم در اینستاگرام منتشر کنم یا پستی ب‎گذارم، خودبه خود مواظب کلماتی که استفاده می کنم هستم تا اینستاگرام رسپکت نکند! آنها با این دقت و ظرافت و در جهت سیاست ‎گذاری های خودشان به ادبیات ما جهت دهی می‎ کنند. کلماتی که استفاده می ‎کنیم، عکسی که ارسال می ‎کنیم و حرفی که داریم را مدیریت می کنند، اما ما هنوز اندر خم یک کوچه‏ ایم و در این مسأله مانده ایم که بودجه فلان جلسه ادبی را از کجا فراهم نماییم. به نظر من اگر خودمان را جمع و جور نکنیم، این دشمن می‎ آید و مزرعه ما را درو می‎ کند.
در میان بحث ها نکاتی را درباره صف بندی ها ضد زبان و ادبیات فارسی در تبریز گفتید. این صف بندی چقدر جدی است و ضرورت توجه شهرستان ادب به شعر شهرستان ‎های مختلف کشور و فعالیت مستمر و جدی در شهرهای مختلف چقدر احساس می شود؟
اجازه بدهید من سوال شما را یک اصلاح کوچکی انجام بدهم. این نکته را حتما در این مصاحبه منعکس کنید که این جریان قوم ‎گرا فقط دشمن زبان فارسی نیست، دشمن زبان مردم آذربایجان هم هست، دشمن ادبیات ترکی آذربایجانی و تاریخ شعر و ادبیات ترکی آذربایجانی هم هست. مردم بدانند، مردم آشنا بشوند که دشمن و جریانات پانترکیسم هم به دنبال برانداختن زبان فارسی و هم به دنبال برانداختن، استحاله و هضم ترکی آذربایجانی که یک زبان ایرانی است، می باشد. زبان و ادبیات ترکی آذربایجانی یک میراث ایرانی و اسلامی است که در ترکی مهندسی شده است، اما ریشه آن از ایران و اسلام است. این جریان می خواهد این زبان ترکی که ما داریم و نسل به نسل با آن صحبت می ‏کنیم و یک زبانِ دارای میراث مشترک با زبان فارسی است را از بین ببرند و بعد آن زبان ترکی که مهندسی کرده اند و کلمات فارسی و عربی و قرآنی را از الفبای آن حذف کرده اند و به یک زبان بی هویت و بی اصالت تبدیل نموده اند را بیاورند و بعنوان زبان مادری به مردم آذربایجان غالب کنند و بگویند که اولاً زبان شما زبان خالص نبود و ثانیاً فارسی هم زبان بیگانه است که این هر دوتا حرف شان تحریف تاریخ است. بدانید، جریان تحریف تاریخ در آذربایجان یک جریان قدرتمندی است که متکی به سرویس‏ های اطلاعاتی خارجی است.
این چیزی است که در حال رقم خوردن است. در سخنرانی اخیر بیستم بهمن حضرت آقا هم اشاره شد و به جریان تحریف تاریخ تاکید شد. ایشان فرمودند که بعضی می ‎خواهند تاریخ ایران و آذربایجان را تحریف کنند. این جریان به شدت تشدید شده است و من بر مبنای چیزی که در آذربایجان رصد می‏ کنم به شما می گویم که یکی از ابعاد و یکی از جبهه ‏های اصلی جریان تحریف تاریخ، در حوزه ادبیات در حال فعالیت است. به این نحو که در روز روشن شخصیت‏ های ادبیات آذربایجان و ایران را غلط روایت می ‏کنند و آن طور که میخواهند تحریف می کنند. تنها پادزهر این قضیه جلسات ادبی صحیح، محافل ادبی جدی و پویا، نشر کتاب ‏های درست از اندیشمندان مهین دوست و معتقد به ایران و است. ما باید تاریخ، تاریخ ادبیات، تاریخ سیاست و تاریخ فرهنگ و هنر در آذربایجان را درست انعکاس بدهیم وگرنه جریان تحریفِ وابسته به سرویسهای اطلاعاتی و جاسوسی خارجی هویت و اصالت و تاریخ مردم آذربایجان را تحریف میکند و ما را هم در حوزه فرهنگ و ادبیات و هم در حوزه مسائل سیاسی و امنیتی با مشکل مواجه می کند.
به نظر من با عنایت به هجمه و فعالیت سنگین این جریان ها، هرچقدر که ما با هجمه گسترده‏ تری در مقابل اینها بایستیم باز هم کم است، چون که حجم فعالیت ها و تحریفات آن جریان بسیار زیاد و قوی است و مستلزم توجه و عنایت جدی شهرستان ادب به تبریز و دیگر شهرهای کشور است.
یکی از ابعاد و یکی از جبهه ‏های اصلی جریان تحریف تاریخ، در حوزه ادبیات در حال فعالیت است. به این نحو که در روز روشن شخصیت‏ های ادبیات آذربایجان و ایران را غلط روایت می ‏کنند و آن طور که میخواهند تحریف می کنند. تنها پادزهر این قضیه جلسات ادبی صحیح، محافل ادبی جدی و پویا، نشر کتاب ‏های درست از اندیشمندان مهین دوست و معتقد به ایران و است
امیدواریم در کنار شهرستان ادب دیگر نهادهای فرهنگی هم به این مسائل توجه و برای آنها برنامه داشته باشند. این حجم از کار احتیاج به یک هم افزایی ملی دارد.
من امیدی به ادارات عریض و طویل دولتی ندارم. به نظر من در تبریز و آذربایجان هم تنها همان مکتب فکری شهرستان ادب که مدل کار کردن بسیجی ‏وار است می ‏تواند کارساز باشد. بچه ‏هایی در تبریز هستند که دارند بدون هیچ چشم داشتی در صفحه اینستاگرام خودشان فعالیت می نمایند و مقابل این جریان تحریف مقاومت می کنند. بدون این که وابسته به جایی و یا کارمند اداره ‏ای باشند، یکی پزشک است، یکی مهندس است، یکی معلم است، هرکدام احساس وظیفه می‎ کنند روزی دو ساعت وقت می گذارند و در اینستاگرام و فضای مجازی مطلب می‏نویسد و به شبهات پاسه می دهند. جالب است به شما بگویم اسنادی از ویکی لیکس انتشار یافته که نشان میدهد که فلان اقا که اسم خودش را شاعر گذاشته، کارمند سفارت آمریکا است و روزی دویست دلار از سرویسهای اطلاعاتی و امنیتی آمریکا حقوق میگیرد تا در تبریز مشکل درست کند و مردم و جوانان را به جان هم بیندازد و تاریخ و ادبیات و فرهنگ و هنر مرد تبریز و آذربایجان را تحریف کند و مقدمه ساز شورش و تجزیه و... باشد.
بسیار عجیب است و عجیب تر این که کمتر کسی حتی از شاعران و نویسندگان شاخص ما در مرکز کشور از وجود این بحران و جنگ جدی اطلاع دارند! یعنی این مقابله تا این حد جدی است؟
بله. در این وضعیت است که یک عده از بچه‏ ها با دست خالی احساس وظیفه کرده اند و به میدان آمده اند. این افراد باید ساماندهی بشوند و مورد حمایت جدی هسته عاقله نظام فرهنگی ما قرار بگیرند. تنها راه مقابله با این ویروس ‏ها که به نظر من همه جا هم هستند و در خوزستان و سیستان و بلوچستان هم فعالیت می نمایند، تقویت شاعران و نویسندگان و جوانانی است که با دغدغه دفاع از میراث مشترک همه ایرانی ها در تاریخ و فرهنگ و هنر و ادبیات به میدان آمده اند و با کمترین امکانات و حمایت در حال تلاش اند. انشاالله شهرستان ادب به صورت جدی از این بچه ها حمایت کند و برنامه ها و پاتوق های شهرستانی خودش را با قوت بیشتر برقرار کند. چنانکه اگر فردوسی شعار هنر برای هنر می داد و شاهنامه را خلق نمی کرد ایرانی برای ما باقی نمی ماند، این بچه ها هم در ادامه مسیر فردوسی هستند و باید به آنها یاری رساند.


منبع:

1400/03/16
16:09:39
5.0 / 5
215
تگهای خبر: آموزش , ادبیات , انتشار , خدمات
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۸ بعلاوه ۳
کادو

كادو دونی

فروش انواع کادو

kadodooni.ir - حقوق مادی و معنوی سایت كادو دونی محفوظ است