تاملی تاریخی؛

فضائل أم المومنین خدیجه (س)

فضائل أم المومنین خدیجه (س) رسول خدا (ص) در تكریم مقام والای همسر باوفایش خدیجه كبری (س) چنین فرمود: او هنگامی به من ایمان آورد كه مردم مرا تكذیب می كردند.



خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ: متنی که ادامه می آید گزارشی تحقیقی – تاریخی است درباره فضایل ام المومنین، بانو خدیجه کبری (س) همسر پیامبر مکرم اسلام (ص) به قلم محمدجواد گودینی.
گودینی، مدرک دکتری زبان و ادبیات عرب از دانشگاه تهران دارد. او پژوهشگر تاریخ اسلام و استاد دانشگاه و نویسنده کتاب هایی چون «صعود و سقوط ادبیات سیاسی در عصر بنی امیه» (تالیف مشترک با مجتبی زارعی)، «بررسی تحلیلی صلح امام حسن (ع) و آغاز خلافت اموی»، «بررسی و تحلیل زندگی سید حمیری و گزیده اشعارش»، «بررسی، شرح و تحلیل قصیده فرزدق در ستایش امام سجاد (ع)»، «تاملی بر زندگانی و سخنان امام حسن عسگری (ع)»، «چهل حدیث در فضائل حضرت فاطمه زهرا (س)»، «واکاوی زندگانی و سخنان عمربن عبدالعزیز» است.
این گزارش به بهانه سالروز ازدواج پیامبر اکرم (ص) و حضرت خدیجه (س) منتشر می شود و مشروح آن در ادامه می آید:
خدیجه دختر خویلد (س) بانویی والا مقام در تاریخ اسلام بود و نقش بی بدیلی در گسترش آیین توحید و پشتیبانی از رسول اکرم (ص) ایفا کرد. از دامان پاک این بانوی سترگ جهان بشریت، دختی گرانقدر به نام فاطمه ی زهرا (س) متولد شد که ذریه و نسل خاتم پیامبران (ص) از او (س) جریان یافته است و آن بانوی بزرگوار (س) را می توان مادر دوده طاهرین (ع) نامید؛ همانان که پیامبر گرامی اسلام (ص)، بُغض و نفرت آنان (ع) را نفاق نامیده و چنین فرموده است: هر آن کس که ما دوده (ع) را دشمن دارد، او منافق است. (۱) همین طور فرموده است: من در بین شما دو چیز را به یادگار می نهم؛ تا زمانی که به آن دو تمسک جویید، هیچ گاه گمراه نخواهید شد؛ کتاب خدا و عترتم [اهل بیتم]. این دو از یکدیگر جدا نخواهند شد تا در حوض بر من وارد شوند. (۲)
همچنین از رسول خدا (ص) روایت شده است که فرمود: ستارگان، امانی برای اهل آسمان هستند و اهل بیتم (ع) امانی برای امتم به شمار می روند. (۳)
در ادامه این نوشتار، به اختصار به فضایل خدیجه دخت خویلد (س) همسر والامقام پیامبر اسلام (ص) و مادر کوثر خواهیم پرداخت.
خدیجه دخت خویلد بن أسد بن عبد العُزّی بن قُصَیّ، پانزده سال قبل از عام الفیل در مکه دیده به جهان گشود. پدرش خویلد بن أسد از اشراف قریش و بزرگان بنی أسد بن عبد العزی (از تیره های قریش) بوده و مادرش فاطمة دخت زائدة بن أصم نام داشته است. (۴) پسرعمویش ورقة بن نوفل بن أسد نیز مردی خردمند و برخوردار از دانش و حکمت در روزگار جاهلی بود و از مردان نیک دوران خود به شمار می رفت. (۵)
هنگامی که پیامبر گرامی اسلام (ص) به سن ۲۵ سالگی رسید، با خدیجه دخت خویلد (س) ازدواج فرمود؛ خدیجه (س) در آن روزگار بانویی سوداگر بوده و از شرف و دارایی فراوانی برخوردار بود. فضیلت های اخلاقی پیامبر اسلام (ص) همچون راستگویی، امانت داری و حسن خلق آن یگانه روزگار (ص) به خدیجه (س) رسیده بود و بدین جهت خدیجه (س) به پیامبر خدا (ص) [که در زمان قبل از بعثت آن حضرت را محمد امین «ص» می خواندند] پیشنهاد کرد برای تجارت با کاروان تجاری اش رهسپار شام شوند. رسول خدا (ص) این پیشنهاد را پذیرفت و خدیجه (س) در این سفر، خادم خویش مَیسَرة را نیز فرستاد و میسره در بازگشت به مکه، شمه ای از مکارم اخلاقی و آراستگی رفتاری پیامبر (ص) را برای خدیجه دخت خویلد تشریح کرد. بعد از این جریان، خدیجه (س) که آن هنگام مجرد بوده (۶) و شیفته رفتار والا و اخلاق آسمانی محمد أمین (ص) شده بود، به آن حضرت (ص) پیغام داد: ای پسر عمو، من به شما تمایل یافته ام، به سبب نزدیکی (و خویشاوندی)، شرف و جایگاه شما در بین قوم [قریش] و نیز امانت داری، حسن خلق و راستگویی ات. در ادامه پیشنهاد ازدواج از طرف خدیجه (س) به رسول خدا (ص) عنوان شد.
پیامبر اسلام (ص) نیز این جریان را با عموهایش به ویژه عموی والاتبارش ابوطالب بن عبدالمطلب طرح نمود و این وصلت خجسته به انجام رسید و خدیجه بانوی بزرگوار تاریخ، به افتخار همسری پیامبر اسلام (ص) نائل آمد؛ پیامبر خدا (ص) نیز که خدیجه (س) را به همسری برگزیده بود، او را دوست می داشت و همیشه آن بانوی بزرگوار را محترم داشته و تا زمانی که زنده بود، همسر دیگری برنگزید. همه فرزندان پیامبر اسلام (ص) به جز ابراهیم نیز از خدیجه (س) متولد شدند. (۷)
پس از آنکه پیامبر اسلام (ص) در سال چهلم عام الفیل به مقام نبوت نائل آمد و فرشته وحی بر آن بزرگوار (ص) نازل و جهان به نور نبوت خاتم پیامبران (ص) روشن شد، همسرش خدیجه (س) اولین زنی بود که به رسالت محمد أمین (ص) ایمان آورد و طبق اجماع مورخان، خدیجه دخت خویلد (س) اولین بانویی است که به آیین اسلام گرویده است. در این زمینه نسائی (از بزرگان اهل سنت) از مردی به نام عفیف چنین روایت کرده است:
[در ابتدای بعثت پیامبر اسلام] برای تجارت و خرید لباس و عطر برای خانواده ام، به شهر مکه آمدم. در مکه نزد عباس بن عبدالمطلب [عموی پیامبر «ص» که از تاجران بزرگ مکه بوده است] رفتم و هنگامی که کنار او نشسته بودم، دیدم جوانی آمد و نگاهش را به آسمان دوخت و روبروی کعبه ایستاد و کمی بعد، نوجوانی را دیدم که سمت راست آن مرد جوان ایستاد و در ادامه بانویی را دیدم که پشت سر آن دو ایستاد. هنگامی که آن مرد جوان به رکوع رفت، آن نوجوان و زن نیز چنین کردند. من گفتم: ای عباس، صحنه شگفت انگیزی و بزرگی است! عباس نیز اظهار داشت: آری چنین است. آیا می دانی آن مرد کیست؟ پاسخ دادم: خیر. اظهار داشت: او محمد بن عبد الله (ص) است. آیا می دانی آن نوجوان کیست؟ او علی پسر برادرم است… آیا می دانی آن زن کیست؟ او خدیجه دختر خویلد همسر او [پیامبر «ص»] است. برادر زاده ام آگاهی داده که پروردگارش خدای آسمان و زمین است… به خدا سوگند جز این سه تن، کسی را نمی شناسم بر روی زمین بر این دین استوار و پایبند باشد. (۸)
آری، خدیجه همسر پیامبر (ص)، اولین بانوی مسلمان بوده و از جایگاه والایی نزد خدا و پیامبر اسلام (ص) برخوردار بوده و محبوب پیامبر خدا (ص) بوده و رسول خدا (ص) [حتی بعد از وفات خدیجه «س»] بسیار از او یاد کرده و زبان به ستایش او گشوده و به نیکی یاد فرموده است. (۹)
از پیامبر گرامی اسلام (ص) چنین روایت شده است: «خَیرُ نِسَاءِ العَالَمِینَ مَریَمُ بِنتُ عِمرانَ وَ آسِیَّةُ بِنتُ مُزاحِمَ وَ خَدِیجَةُ بِنتُ خُویلد وَ فَاطِمَةُ بِنتُ مُحَمَّدٍ «ص». (۱۰) ترجمه روایت چنین است: «بهترین بانوان جهان، مریم دختر عمران، آسیه دختر مزاحم، خدیجة دختر خویلد و فاطمه دختر محمد (ص) هستند.»
«عبدالله بن عباس» نیز که از شاگردان برجسته مکتب وحی به شمار می رفت، در این خصوص اعلام نموده است: «أفضَلُ نِسَاءِ أهلِ الجَنَّةِ خَدِیجَةُ بِنتُ خُویلد وَ فَاطِمَةُ بِنتُ مُحَمَّدٍ وَ مَریَمُ بِنتُ عِمرانَ وَ آسِیَّةُ بِنتُ مُزاحِمَ». (۱۱) ترجمه چنین است: «برترین و بالاترین زنان اهل بهشت عبارتند از: خدیجه دخت خویلد، فاطمه دخت محمد «ص»، مریم دخت عمران و آسیه دخت مزاحم.»
همچنین از رسول خدا (ص) روایت است که در تکریم مقام والای همسر باوفایش خدیجه کبری (س) چنین فرمود: او هنگامی به من ایمان آورد که مردم مرا تکذیب می کردند و ثروتش را در راه من [و گسترش آیین اسلام و پشتیبانی از مظلومان و تهیدستان از میان تازه مسلمانان به ویژه در زمان حضور بنی هاشم در شِعب أبی طالب] صرف نمود؛ در صورتیکه مردم از من دریغ می کردند. (۱۲)
سرانجام این بانوی گرانقدر و والامقام (س) که عمر خویش را صرف خدمت به محبوبترین خلق خدا و أشرف پیامبران الهی (ص) و دفاع از حقانیت اسلام و رواج آیین الهی و نفی شرک و بت پرستی کرد و مادر دخت گرامی پیامبر اسلام (ص) یعنی حضرت فاطمه زهرا (س) بوده است، در صورتیکه ۶۴ سال و چند ماه از عمرش می گذشت، در مکه وفات یافت. (۱۳)
ابوطالب عموی گرامی پیامبر خدا (ص) و خدیجه بنت خویلد (س) با فاصله ای کوتاه، سه سال قبل از هجرت به یثرب (مدینة الرسول) و حدود هشت ماه بعد از خروج از شِعب أبی طالب وفات کردند. پیامبر اکرم (ص) این سال را که طی آن دو تن از نزدیک ترین و عزیزترین افراد خانواده اش را از دست داد، عام الحزن (سال اندوه) نامید. (۱۴)
خدیجه کبری (س) از برترین و نامدارترین بانوان جهان اسلام به شمار رفته و در راه گسترش آیین توحید، فداکاری خیلی از خویش آشکار کرد و اولین زنی است که دین اسلام را پذیرفت. نسل پیامبر اسلام (ص) نیز بوسیله این بانوی والا مقام (س) جریان داشته و مادر فرزندان پیامبر اسلام (ص) به استثنای ابراهیم بوده است. فضیلت های این بانوی برجسته و پاک سیرت فراتر از آن است که در چارچوب کلمات بگنجد. خدیجه (س) از برترین بانوان جهان شمرده می شود و الگویی نیکو برای همه زنان در سراسر گیتی بشمار می رود.
پی نوشت ها
۱. فضل آل البیت (ع)، ص ۵۲
۲. إحیاء المیت بفضائل أهل البیت (ع)، ص ۱۶
۳. همان، ص ۲۳
۴. فی فضائل أمهات المؤمنین، ص ۲۲
۵. خدیجة أم المؤمنین، ص ۳۳
۶. به گواهی تاریخ، خدیجه دختر خویلد (س) قبل از ازدواج با رسول خدا (ص) دو مرتبه ازدواج کرده بود. یک دفعه با ابوهالة بن زرارة وصلت نمود که حاصل این ازدواج، تولد پسرانی به نام هالة و هند بوده است. این ازدواج دیری نپایید و ابوهالة وفات کرد. در ادامه، خدیجه دختر خویلد (س) با مردی به نام عتیق بن عائذ مخزومی ازدواج کرد که از او نیز صاحب دختری به نام هند شد. (ر. ک: خدیجة أم المؤمنین «س»، ص ۳۵- ۳۳)
۷. حیاة أم المؤمنین خدیجة، ص ۵۱- ۵۰؛ نام مادر ابراهیم بن رسول الله (ص)، ماریة قبطیة بوده است.
۸. خصائص أمیر المؤمنین (ص)، ص ۲۷
۹. فی فضائل أمهات المؤمنین، ص ۲۴
۱۰. اعلام الوری لأعلام الهدی، ج۱ ص ۱۵۶؛ در روایت مشابه دیگر أنس بن مالک از رسول خدا (ص) چنین نقل کرده است: از میان زنان جهانیان [در فضیلت و برتری]، چهار تن تو را کافی است: مریم دختر عمران و خدیجه دختر خویلد و فاطمة دختر محمد (ص) و آسیه همسر فرعون. (ر. ک: الثغور الباسمة فی فضائل السیدة فاطمة، ص ۷۰)
۱۱. چهل حدیث در فضائل حضرت زهرا (س)، ص ۱۲
۱۲. أخبار الدول و آثار الأول، ج۱ص ۲۶۴ (فی فضائل خدیجة أم المؤمنین رضی الله عنها)
۱۳. همان
۱۴. خدیجه مادر کوثر است، ص ۱۳۰؛ ابوطالب بن عبدالمطلب عموی پیامبر اسلام (ص) که او را سید البطحاء، شیخ قریش و رئیس مکه می نامیدند، نیز در همان سال وفات خدیجه (س) در سن بالای ۸۰ سالگی رحلت کرد و پیامبر خدا (ص) را با کوهی از مشکلات تنها گذارد. در ادامه خداوند زمینه هجرت پیامبر (ص) و مسلمانان را به مدینه فراهم نمود و با این هجرت مبارک، فصل نوینی در تاریخ اسلام گشوده شد. (ر. ک: دیوان أبی طالب عم النبی «ص»، ص ۹)
فهرست منابع
۱- تونجی، محمد، دیوان أبی طالب عم النبی (ص)، بیروت، دار الکتاب العربی ۱۹۹۴
۲- سیوطی، جلال الدین، إحیاء المیت بفضائل أهل البیت (ع)، دار المدینة المنورة ۱۴۲۰ ق
۳- ____، ____، الثقور الباسمة فی فضائل السیدة فاطمة (س)، دبی، دائرة الشؤون الاسلامیة ۲۰۱۱
۴- شلبی، محمود، حیاة أم المؤمنین خدیجة، بیروت، دار الجیل ۱۹۹۲
۵- طبرسی، ابوعلی فضل بن حسن، اعلام الوری لأعلام الهدی، بیروت، دار المعرفة ۱۹۷۹
۶- عزیزیان، محمود، خدیجه مادر کوثر است، انتشارات مهر امیر المومنین (ع) ۱۳۹۵
۷- قرمانی، أحمد بن یوسف، أخبار الدول و آثار الأول، عالم الکتاب ۱۹۹۲
۸- گودینی، محمد جواد، چهل حدیث در فضائل حضرت زهرا (س)، تهران، انتشارات نظری ۱۳۹۷
۹- محمد عمر، عبدالمنعم، خدیجة أم المؤمنین، الهیئة المصریة العامة للکتاب ۱۹۹۴
۱۰- مقریزی، أحمد بن علی، فضل آل البیت (ع)، دار الاعتصام ۱۹۷۲
۱۱- نسائی، أحمد بن شعیب، خصائص أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب (ع)، دار الکتاب العربی ۱۹۸۷
۱۲- یاسمین، شذی، فی فضائل أمهات المؤمنین، کویت، مبرة الآل و الأصحاب ۲۰۰۵

1399/08/09
14:01:31
5.0 / 5
264
تگهای خبر: ادبیات , انتشار , تولد , خرید
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۶ بعلاوه ۱
کادو

كادو دونی

فروش انواع کادو

kadodooni.ir - حقوق مادی و معنوی سایت كادو دونی محفوظ است